Leczenie uzale┼╝nienia od telefonu, internetu i smartfona

Do wsp├│┼éczesnych zagro┼╝e┼ä dla zdrowia oraz psychiki nale┼╝─ů na┼éogi. Poza znanymi od lat uzale┼╝nieniami, takimi jak alkoholizm czy narkomania, coraz cz─Östsz─ů przyczyn─ů problem├│w dzieci, m┼éodzie┼╝y oraz doros┼éych bywa tzw. siecioholizm.

Osoba uzale┼╝niona od Internetu w telefonie i surfowania w sieci traci kontrol─Ö nad swoim zachowaniem, przez smartfon opuszcza si─Ö w nauce lub zaniedbuje obowi─ůzki w pracy. Je┼╝eli nie zg┼éosi si─Ö w odpowiednim czasie na leczenie, choroba mo┼╝e zagra┼╝a─ç nie tylko jej r├│wnowadze psychicznej, ale i ┼╝yciu. Sprawd┼║, jak rozpozna─ç objawy i kiedy zg┼éosi─ç si─Ö na terapi─Ö!

Czy uzale┼╝nienie od Internetu jest gro┼║ne?

Niebezpiecze┼ästwo zwi─ůzane z telefonem z dost─Öpem do sieci bywa lekcewa┼╝one tak samo jak konieczno┼Ť─ç leczenia. Ka┼╝dego dnia miliony doros┼éych na ca┼éym ┼Ťwiecie sp─Ödzaj─ů w Internecie wiele godzin, gdy┼╝ wymaga tego ich profesja. Trudno dzi┼Ť wyobrazi─ç sobie prac─Ö umys┼éow─ů bez komputera, dlatego niekt├│rzy praktycznie si─Ö z nim nie rozstaj─ů. U dzieci cz─Östsze b─Öd─ů objawy, kt├│rymi cechuje si─Ö uzale┼╝nienie od smartfona.

Dzi─Öki urz─ůdzeniu do surfowania m┼éodzi ludzie zdobywaj─ů informacje potrzebne do odrabiania zada┼ä domowych. Biblioteki nie s─ů ju┼╝ takim wsparciem w nauce jak kiedy┼Ť. Ich funkcje w du┼╝ej mierze przej─Ö┼éy telefony, kt├│re zapewniaj─ů szybki dost─Öp do aktualnej wiedzy. Z ich powodu ro┼Ťnie te┼╝ liczba uzale┼╝nionych ÔÇô doros┼éych oraz m┼éodzie┼╝y.

Poza zaletami sie─ç ma wady. Nawet po leczeniu mn├│stwo ludzi dostrzega, ┼╝e smartfon dostarcza u┼╝ytkownikom liczne pozytywne bod┼║ce. Eliminuje nud─Ö, z czasem zast─Öpuj─ůc inne aktywno┼Ťci. Jednak to, co jest najbardziej niebezpieczne, to olbrzymie ryzyko uzale┼╝nienia od surfowania. Jak wykazuj─ů badania naukowe, podczas u┼╝ywania telefonu z Internetem organizm dziecka oraz doros┼éego wydziela dopamin─Ö. To zwi─ůzek chemiczny z grupy katecholamin, uwalniany przez kom├│rki nerwowe w m├│zgu oraz rdzeniu kr─Ögowym. Jest okre┼Ťlany jako neuroprzeka┼║nik przyjemno┼Ťci. U uzale┼╝nionego od sieci posiadacza smartfonu objawy s─ů identyczne jak u narkomana, przy czym rol─Ö u┼╝ywki odgrywa otrzymywanie powiadomie┼ä, polubie┼ä czy komentarzy. Z czasem dochodzi do sytuacji, w kt├│rej pomocne mo┼╝e by─ç jedynie leczenie.

To, ┼╝e uzale┼╝nienie od telefonu z Internetem jest niebezpieczne, potwierdza ┼Ťrodowisko medyczne, a tak┼╝e fakt, ┼╝e to zjawisko doczeka┼éo si─Ö osobnej nazwy. Poza siecioholizmem mo┼╝na spotka─ç si─Ö z okre┼Ťleniem internetoholizm czy netoholizm. Coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ťci─ů cieszy si─Ö te┼╝ skr├│t ZUI, oznaczaj─ůcy Zesp├│┼é Uzale┼╝nienia od Internetu. 

Na┼é├│g wywo┼éany nadmiernym po┼Ťwi─Öcaniem czasu surfowaniu w sieci ma szczeg├│lnie gro┼║ne objawy, gdy wyst─Öpuje u dzieci i m┼éodzie┼╝y. Nieletni szybciej staj─ů si─Ö uzale┼╝nieni od smartfona i potrzebuj─ů specjalistycznego leczenia. Niemniej doro┼Ťli r├│wnie┼╝ nie mog─ů czu─ç si─Ö bezpiecznie.

Objawy uzale┼╝nienia od telefonu

Mechanizmy rozwoju problemu z telefonem nie r├│┼╝ni─ů si─Ö zbytnio od przebiegu innych na┼éog├│w. Na pocz─ůtkowym etapie korzystanie z niego sprawia przyjemno┼Ť─ç. Zar├│wno dzieciom, jak i doros┼éym wydaje si─Ö bardzo atrakcyjne, co daje siecioholizmowi przewag─Ö nad innymi aktywno┼Ťciami. Pojawiaj─ů si─Ö coraz silniejsze objawy uzale┼╝nienia, co zmusza u┼╝ytkownika smartfona do patologicznego zaanga┼╝owania, kt├│re wymaga leczenia. Podobnie jak przy narkomanii lub alkoholizmie, uzale┼╝niony od Internetu i surfowania w sieci staje si─Ö niewolnikiem u┼╝ywki. Si─Öga po ni─ů coraz cz─Ö┼Ťciej nie dlatego, ┼╝e to go cieszy. Wr─Öcz przeciwnie ÔÇô cierpi, kiedy telefon jest poza jego zasi─Ögiem.

Poza tolerancj─ů uzale┼╝nieniow─ů, czyli przymusem d┼éu┼╝szego surfowania w sieci, doros┼éy zmagaj─ůcy si─Ö z uzale┼╝nieniem od telefonu ma te┼╝ inne objawy. Podejmuje pr├│by odzyskania kontroli nad swoim zachowaniem. Na pewnym etapie mo┼╝e jeszcze dostrzega─ç, ┼╝e spos├│b na relaks staje si─Ö kolejnym problemem. P├│┼║niej zacznie oszukiwa─ç samego siebie oraz otoczenie. Uzale┼╝nione dziecko b─Ödzie ok┼éamywa─ç rodzic├│w, nauczycieli czy koleg├│w. Mimo negatywnych skutk├│w korzystania z Internetu w smartfonie b─Ödzie to robi─ç, a do tego usprawiedliwia─ç zbyt cz─Öste si─Öganie po urz─ůdzenie. Bez leczenia sobie nie poradzi.

Podobnie jak symptomy pozosta┼éych na┼éog├│w, tak i objawy uzale┼╝nienia od telefonu mo┼╝na podzieli─ç na te zwi─ůzane z reakcjami cia┼éa oraz zachowaniem. I dziecko, i doros┼éy zaniedbuje kontakty spo┼éeczne w realnym ┼Ťwiecie. Przez Internet ma trudno┼Ťci ze snem, popada w stany rozdra┼╝nienia. Pogorszenie samopoczucia mo┼╝na zaobserwowa─ç zw┼éaszcza w sytuacjach, gdy uzale┼╝niony zostaje odci─Öty od smartfona. Poczucie, ┼╝e nie ┼Ťledzi komunikat├│w w sieci i jest pozbawiony mo┼╝liwo┼Ťci surfowania, wprawia go w nerwowo┼Ť─ç, a niekiedy powoduje agresj─Ö. Pojawia si─Ö u niego szereg symptom├│w wskazuj─ůcych na zesp├│┼é abstynencyjny, kt├│ry mo┼╝na zniwelowa─ç leczeniem.

Skutki uzale┼╝nienia od sieci u dzieci

Konsekwencje nadmiernego surfowania u dzieci mog─ů by─ç znacznie gro┼║niejsze ni┼╝ u doros┼éych. Odpowiada za to g┼é├│wnie wspomniana wcze┼Ťniej niedojrza┼éo┼Ť─ç tej grupy u┼╝ytkownik├│w smartfon├│w. Sp─Ödzanie ka┼╝dej wolnej chwili z g┼éow─ů pochylon─ů nad telefonem z Internetem zaburza rozw├│j m┼éodych ludzi. Uzale┼╝nienie od surfowania w sieci wp┼éywa negatywnie na organizm. Pogarsza wzrok, wywo┼éuje dolegliwo┼Ťci b├│lowe plec├│w oraz inne objawy, kt├│re mog─ů by─ç przes┼éank─ů do leczenia. Mo┼╝e przyczynia─ç si─Ö do cz─Östszych podra┼╝nie┼ä sk├│ry u uzale┼╝nionych oraz ich wi─Ökszej podatno┼Ťci na infekcje.

Mog┼éoby si─Ö wydawa─ç, ┼╝e i doros┼éym, i m┼éodszym dost─Öp do sieci daje mn├│stwo mo┼╝liwo┼Ťci nawi─ůzywania nowych relacji, poszerzania horyzont├│w podczas surfowania itd. W rzeczywisto┼Ťci smartfon z Internetem upo┼Ťledza umiej─Ötno┼Ťci interpersonalne. Zamiast zwi─Öksza─ç, ogranicza liczb─Ö bezpo┼Ťrednich kontakt├│w r├│wie┼Ťniczych. Uzale┼╝nienie od telefonu u dzieci zuba┼╝a ich j─Özyk. Objawy wida─ç m.in. po ograniczonym zasobie s┼éownictwa, pos┼éugiwaniu si─Ö skr├│tami, technicznym slangiem oraz po braku umiej─Ötno┼Ťci precyzyjnego wyra┼╝ania my┼Ťli.

Konsekwencje siecioholizmu u dorosłych

W przypadku netoholizmu u dzieci rodzice mog─ů szybko zareagowa─ç, np. odebra─ç smartfon, ale u doros┼éego objawy ┼éatwo przeoczy─ç. Osoba uzale┼╝niona od Internetu i surfowania w sieci stosuje r├│┼╝ne wym├│wki, aby wr├│ci─ç do komputera. Otoczenie mo┼╝e uznawa─ç j─ů co najwy┼╝ej za pracoholika z telefonem w r─Öku. Nie b─Ödzie patrze─ç na ni─ů jak na kogo┼Ť z uzale┼╝nieniem. Wyja┼Ťnienie w formie wymagaj─ůcego szefa, nowych projekt├│w czy strachu o stanowisko wi─Ökszo┼Ťci w zupe┼éno┼Ťci wystarczy.

Po pewnym czasie bliscy nie sugeruj─ů ju┼╝ leczenia. Przestaj─ů si─Ö przygl─ůda─ç zachowaniu uzale┼╝nionego, kt├│ry jak dziecko wpatruje si─Ö w smartfon podczas surfowania w sieci przy rodzinnym stole.

Wraz z rozwojem choroby cz┼éowiek z objawami siecioholizmu traci kontrol─Ö nad swoimi emocjami. Je┼Ťli nie ma dost─Öpu do Internetu, staje si─Ö podenerwowany. Uzale┼╝nienie od telefonu u doros┼éych wida─ç po zajmowaniu si─Ö surfowaniem w sieci zamiast prac─ů. Tak samo jak u uzale┼╝nionych dzieci, od┼éo┼╝enie smartfona na d┼éu┼╝ej czy wy┼é─ůczenie przegl─ůdarki staje si─Ö dla nich zbyt trudne. Nawet je┼Ťli to zrobi─ů, ci─ůgle my┼Ťl─ů o tym, co ich omija. Niepok├│j przeradza si─Ö w silny l─Ök, kt├│ry ust─Öpuje po wzi─Öciu do r─Öki urz─ůdzenia z Internetem. Takie stany mo┼╝na z┼éagodzi─ç dzi─Öki odpowiedniemu leczeniu.

Zaawansowana posta─ç uzale┼╝nienia od smartfona sprawia, ┼╝e bliscy coraz cz─Ö┼Ťciej zwracaj─ů choremu uwag─Ö, ┼╝e zbyt wiele czasu sp─Ödza w sieci. Ten wpada w irytacj─Ö, bo komunikaty otrzymywane od otoczenia s─ů takie same, jego w┼éasne odczucia, kt├│re stara si─Ö wyprze─ç. Na tym etapie ani dziecko, ani doros┼éy nie potrafi sam uwolni─ç si─Ö od uzale┼╝nienia od Internetu. Nawet je┼Ťli ma coraz intensywniejsze objawy, nie mo┼╝e odm├│wi─ç sobie surfowania. Uzale┼╝niony nie zg┼éasza si─Ö na leczenie, cho─ç traci zainteresowanie innymi formami aktywno┼Ťci, a relacje utrzymuje g┼é├│wnie przez telefon.

Kiedy pora na leczenie uzale┼╝nienia od sieci?

Ka┼╝de dziecko z symptomami potwierdzaj─ůcymi, ┼╝e nie umie funkcjonowa─ç bez smartfona, powinno otrzyma─ç pomoc od rodzic├│w. Natomiast doros┼éy uzale┼╝niony od Internetu i surfowania w sieci musi sam doj┼Ť─ç do wniosku, ┼╝e potrzebuje wsparcia z zewn─ůtrz. Jego najbli┼╝si mog─ů mu sugerowa─ç konieczno┼Ť─ç leczenia, upomina─ç go i poucza─ç, ale w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w ponios─ů pora┼╝k─Ö. Dop├│ki chory sam nie u┼Ťwiadomi sobie skali objaw├│w oraz zagro┼╝enia zwi─ůzanego z telefonem, terapia nie ma szans na powodzenie.

Kiedy u┼╝ytkownik smartfona zrozumie, ┼╝e leczenie uzale┼╝nienia od Internetu to jedyne rozs─ůdne rozwi─ůzanie, postawi tym samym pierwszy krok. Warto jednak, aby uzale┼╝niony wiedzia┼é, ┼╝e to dopiero pocz─ůtek walki. Najlepsz─ů opcj─ů b─Ödzie skontaktowanie si─Ö z terapeut─ů, kt├│ry przeprowadzi wywiad, a potem wystawi diagnoz─Ö. U wielu dzieci oraz doros┼éych sprawdza si─Ö terapia w specjalistycznym o┼Ťrodku. Odci─Öcie si─Ö od znanego otoczenia i niebezpiecznych bod┼║c├│w, a przede wszystkim od surfowania w sieci przez telefon u┼éatwia pozbycie si─Ö objaw├│w i odzyskanie r├│wnowagi psychicznej.

Trzeba podkre┼Ťli─ç, ┼╝e terapia uzale┼╝nienia od telefonu nie nale┼╝y do ┼éatwych. Za najwi─Öksze trudno┼Ťci na sesjach odpowiada brak motywacji oraz przyzwyczajenie do kontaktu poprzez sie─ç, a nie twarz─ů w twarz. Bezpo┼Ťrednia interakcja z ┼╝ywym cz┼éowiekiem mo┼╝e pocz─ůtkowo sprawia─ç pacjentowi dyskomfort, co nie u┼éatwia specjali┼Ťcie pracy. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, ┼╝e doro┼Ťli uzale┼╝nieni od Internetu rzadko zg┼éaszaj─ů si─Ö po pomoc. Do przekroczenia progu gabinetu popychaj─ů ich nie objawy, lecz z┼ée relacje rodzinne, gro┼║ba zwolnienia z pracy lub choroba wywo┼éana u┼╝ywaniem smartfona do surfowania zbyt cz─Östo. U uzale┼╝nionych dzieci przes┼éank─ů do leczenia s─ů problemy w szkole oraz z r├│wie┼Ťnikami.

Jak wygl─ůda terapia uzale┼╝nienia od Internetu?

Kiedy m├│wimy o uzale┼╝nieniu od telefonu, a dok┼éadnie od surfowania w sieci, mamy do czynienia z zaburzeniem behawioralnym. Pacjenci zmagaj─ů si─Ö z nieprawid┼éowym funkcjonowaniem systemu kontroli impuls├│w. Oznacza to, ┼╝e pomimo ┼Ťwiadomo┼Ťci negatywnych objaw├│w oraz konsekwencji danych czynno┼Ťci uzale┼╝niony od Internetu pragnie je wykonywa─ç. Leczenie dzieci i doros┼éych odbywa si─Ö przy pomocy psychoterapii, g┼é├│wnie z u┼╝yciem metody CBT, czyli terapii behawioralno-poznawczej. Podstawowe za┼éo┼╝enia tego nurtu to zmiana zachowania oraz nastroju pacjenta poprzez modyfikacj─Ö jego my┼Ťlenia o smartfonie, komputerze czy telefonie.

U cz┼éowieka uzale┼╝nionego od Internetu i surfowania w sieci wyst─Öpuje szereg niew┼éa┼Ťciwych pogl─ůd├│w. Celem terapii uzale┼╝nienia od smartfona b─Ödzie pokazanie pacjentowi jego reakcji, przeanalizowanie objaw├│w oraz powod├│w, kt├│re je wywo┼éuj─ů. Na kolejnych etapach leczenia niew┼éa┼Ťciwe przekonania s─ů niwelowane, a na ich miejsce dziecko czy doros┼éy wypracowuje prawid┼éowe. Uczy si─Ö, jak walczy─ç z ch─Öci─ů si─Ögni─Öcia po telefon z Internetem oraz jak i czym zast─ůpi─ç nadmierne korzystanie ze smartfona.

Gdzie szuka─ç pomocy przy uzale┼╝nieniu?

Terapeuci w poradniach otaczaj─ů profesjonaln─ů opiek─ů dzieci z objawami na┼éogu, m┼éodzie┼╝ oraz doros┼éych, kt├│rzy zapomnieli si─Ö podczas surfowania w sieci. Maj─ů du┼╝e do┼Ťwiadczenie w pomaganiu osobom z problemem uzale┼╝nienia od telefonu czy smartfona. Kieruj─ů pacjent├│w na terapi─Ö indywidualn─ů albo spotkania grupowe. Dobieraj─ů opcj─Ö leczenia do podopiecznego, co u┼éatwia nam dotarcie do ka┼╝dego uzale┼╝nionego, kt├│ry zdecydowa┼é si─Ö walczy─ç z na┼éogiem w o┼Ťrodku.

Je┼Ťli uwa┼╝asz, ┼╝e pobyt w specjalistycznej plac├│wce to rozwi─ůzanie Twojego problemu albo Twoje dziecko ma objawy nadu┼╝ywania Internetu, zwr├│─ç si─Ö do specjalist├│w. Pomog─ů uwolni─ç chorego od uzale┼╝nienia od surfowania w sieci bez wzgl─Ödu na to, czy to doros┼éy, czy nastolatek.